De moderne student

Eén van de dingen waar ik mee worstel als docent is de vraag hoe onderwijs zo in te richten dat de beste aansluiting wordt verkregen bij de leefwereld en stijlen van de studenten. Toen de Volkskrant op 7 maart een speciale bijlage uitgaf waarin onder andere aandacht werd besteed aan technologie in het onderwijs, heb ik die dan ook met meer dan normale aandacht gevolgd. In deze bijlage werd in een artikel aandacht besteed aan Wim Veen, en diens theorie van de ‘Homo Zappiens‘: de multi-taskende mens. Parallellen met deze opvatting zien we bijvoorbeeld ook terug in het boek ‘Generatie Einstein‘ van Inez Groen en Jeroen Boschma.

Hoewel ik sympathie koester voor deze opvattingen, en zeker denk dat een groot deel van deze theorieën klopt, worstel ik al een tijdje met de vraag waarom ik als docent toch niet succesvol ben in het onderwijs waarin ik rekening probeer te houden met deze aspecten. Natuurlijk ben ik, alleen al door mijn leeftijd, geen digital native, maar een digital immigrant – toch is deze verklaring voor mijn gevoel niet afdoende voor dit ‘falen’.

Je hoort mij nu niet ineens zeggen dat ik het antwoord heb gevonden, maar de afgelopen weken heb ik een tweetal berichten een bericht dat mijn denken wat verder richting heeft gegeven. In de Trouw van 19 maart 2009 stond een artikel over de gevolgen van gratis producten en diensten, die ons sinds internet overspoelen, en verder denk ik dat de veranderde houding van de jeugd ten opzichte van autoriteit een belangrijke rol speelt.

Zoals Fred van Raaij, hoogleraar economische psychologie aan de Universiteit van Tilburg, stelt dat consumenten tegenwoordig vooral bezig zijn met de vraag: wat levert het mij persoonlijk op? Dezelfde vraag speelt denk ik bij onderwijs: veel zaken zijn niet meer vanzelfsprekend. Wanneer een boek wordt voorgeschreven voor een cursus, wordt dat boek niet standaard aangeschaft. Nee, studenten gaan eerst kijken of dat boek wel daadwerkelijk nodig is. Ook bij lessen moet je met goede argumenten aankomen om ze naar de les te trekken. Niet noodzakelijkerwijs slecht, maar wel een gegeven waar je rekening mee moet houden. (Overigens herken ik hetzelfde consumentengedrag bij mezelf: het is dus absoluut geen kritiek.)

Daar doorheen speelt nog eens de veranderde houding ten opzichte van autoriteit (wat overigens wel veel raakvlakken heeft met en de homo zappiens, en de gratis-mentaliteit).  De docent is voor de student niet langer zuiver de expert, de brenger van kennis. Hij of zij moet die positie eerst bewijzen. Laten we dat dan maar eens doen. Ik moet er nog harder aan trekken.

10 reacties op De moderne student

  1. Wederom een herkenbaar verhaal Dirk Paul. Dat boeken op de boekenlijst niet meer zonder meer aangeschaft worden is ook bij ons al een paar jaar aan de gang. En ook de presentie bij colleges is niet meer vanzelfsprekend.

    Ik denk dat we er naar toe gaan of moeten dat je als docent, of als opleiding, veel meer VOORAF duidelijk of aannemelijk moet zien te maken wat de toegevoegde waarde van ieder college is. Of om het op het metaniveau te trekken: je moet een goed verhaal hebben over het verhaal dat je in je college gaat hebben. Nog een paar jaar en we maken trailers voor onze colleges…

    Ben trouwens benieuwd of het verschijnsel weblectures in deze discussie nog wat kan betekenen. Ik kan me bijvoorbeeld best voorstellen dat een Rotterdamse student er binnenkort voor kan kiezen om de weblectures Boekhouden van een Groningse docent te volgen, omdat hij deze beter vind aansluiten bij zijn behoeften dan de colleges van de eigen docent.

    Wist je in dit licht tot slot al dat Surfnet op 21 april een expertiseseminar over weblectures organiseert? Zie http://www.surfnet.nl/nl/bijeenkomsten/Pages/Expertiseseminarweblectures.aspx

  2. Ernst zegt:

    Ik vind soms wel eens dat we ons teveel kapotstaren op de student. Of ie nu wel of niet “digital” is en hoe “homozappiens” nu wel of niet. (zei de PL van ons HZ traject🙂

    Voor mij is HomoZappiens niet een voldongen feit, maar een mindset (of een streven). De technologische ontwikkelingen zijn een kans. (en misschien belangrijker: Er zijn een berg van “bedreigingen” als het om de ontwikkelingen in onderwijs gaat)

    Overigens vind ik jouw streven (laatste regel) daarin erg goed.

    Ik zie het zo: Als hogeschool is het belangrijk dat we op een efficiente manier de student iets bijbrengen, teneinde er later als economie ook nog iets aan te hebben.
    Daarbij baseer je je proces op jouw visie van wat “kwaliteit” is. Als je weet welke kwaliteit je nastreeft ga je pas kijken naar de grondstoffen (en niet andersom).

    In dit geval is het lastig voor ons omdat de “grondstoffen” ook voor het geld zorgen, en ons helemaal in de war brengen als we moeten nadenken over hoe eea moeten aanpakken.

    Technologie stelt ons in staat om allerlei zaken (grondig) te verbeteren. Alleen is het moeilijk om te zien waarom dat nu precies “handig” is.

    vb. ik denk dat het geven van webinars of podcast een goede zaak is, maar het zal niet prettig in het bestaande systeem passen. Dit komt omdat men “opkomst” nog steeds als KPI ziet. Terwijl ik denk dat er wel belangrijkere KPI’s zijn, en bij het laten varen van deze KPI het een hoop overhead (lokalen tekort bv.) kan schelen.

    Bij voorbaat doe ik niet mee aan HZ wel/niet discussie, omdat ik denk dat dit het punt helemaal niet is. De vraag die we wel moeten stellen is: is deze technologie/ontwikkeling handig voor ons?
    Ik denk van wel. Laten we ervoor zorgen dat we zo goed mogelijke Bedrijfseconomen, commercieeleconomen, mediamakers produceren.

    –oeps toch weer ge”rant”—

    mooie post

  3. Interessante reactie Ernst. Vooral je alinea over het zien van “opkomst” als KPI. Ik deel helemaal met je dat opkomst/aanwezigheid niet alles is. Voor sommige studenten zal hun leren en succes voor afhangen van het aanwezig zijn bij colleges. Alleen ik weet zeker dat er ook studenten zijn voor wie dit totaal niet nodig is. En tsja, die laatste groep laten we nu vaak toch verplicht opdraven. Met inderdaad in ons geval ‘ruimtekwesties’ als gevolg.

  4. Sia Vogel zegt:

    Als we er in zouden slagen einddoelen, of liever competenties die noodzakelijk zijn om goed te functioneren in het te bestuderen beroepenveld, goed te formuleren en vervolgens daar de juiste toetsvormen bij te vinden, waarom zouden we ons dan nog druk maken over waar de student leert? Mij heeft het al jaren niet uitgemaakkt of studenten wel of niet naar mijn lessen kwamen, mij maakt uit of studenten laten zien dat ze op weg zijn naar het te bereiken eindniveau van een HBO-er in een bepaalde beroepensfeer ( was hulpverlener in mijn geval). En dat heeft vervolgens naar mijn idee niet of nauwelijks te maken met de nieuwe- de moderne- de homo zappiens- of wat voor student dan ook. Kennis en kunde is overal te halen, de docent moet met de student kunnen afrekenen op of hij / zij de juiste kennis, houding, vaardigheden heeft opgedaan, maakt mij echt niet uit waar. Laten we ons als docenten in het Hoger Onderwijs (anderen ook, maar daar heb ik niet zo veel verstand van :))dus gaan richten op aan studenten laten zien hoe netwerkleren een geweldige nieuwe impuls kan zijn voor motivatie, plezier in studeren en ook nog een belangrijke bijdrage kan leveren aan een echte HBO-er worden. Er is nog heel veel meer over te zeggen, maar voor nu, graag gedaan🙂.

  5. Dirk Paul zegt:

    @Sander: Over Weblectures ga ik misschien ook nog wel wat posten. Heb daar vrijdag net een discussie over gehad met een collega-docent. Hoop dat ik zijn punten nog kan reproduceren. Maar ik vroeg me af hoe jullie de lokalen ‘begroten’, overboeken jullie wel eens een beetje?

    @Ernst: Ik ben het helemaal met je eens. Ik vind het wel erg lollig dat je met bedrijfstermen als KPI strooit, is dat nu je achtergrond uit het bedrijf of komt dat vanwege de vakken die jullie geven?😉

    • @Dirk Paul: Ja wij overboeken soms wel eens. Zeker bij de eerste onderwijsperiode van propedeuseklassen. Daar heb je altijd een redelijk voorspelbaar no-show percentage. Spookstudenten noem ik dat. Dat zijn studenten die zich wel ingeschreven hebben, maar nooit komen opdagen. Ik durf dan rustig 5 tot 10 procent te ‘overboeken’. Is in 4 jaar ook nog nooit echt misgegaan.

    • Ernst zegt:

      😀 ja ik ben wel wat “aangetast”🙂 Niet dat ik nu zo’n crack ben hoor.

      Het kan aan mij liggen, maar ik mis soms de prioriteiten een beetje als het gaat om handelen in het onderwijs. Dat geeft mij ook wat “richting”. Als je weet waar je voor gaat (en dat doe je door je te “alignen” met “iets” (klant/situatie/…)) is alles wat makkelijker te verantwoorden.

      Op strategisch niveau is het redelijk duidelijk (position papers e.d.), maar daarna verzanden we in allerlei discussies (over de HZ bijvoorbeeld).

      Ik moet eerlijk zeggen dat die “vaagheid” me een beetje aan het opbreken is (of beter gezegd ik realiseer me het nu). Net als dat ik in jouw stukje denk te lezen voel ik me verantwoordelijk voor sommige uitkomsten. Ik word weer voor andere uitkomsten verantwoordelijk gehouden, waarvan ik niet kan inzien, waar het op slaat (in het grotere geheel).

      (misschien heb ik te lang thuis gezeten, hoor.. Dan ga ik altijd nadenken.)

      Ik probeer binnen mijn invloedsfeer er wel iets aan te doen. De meeste individueen hebben bij navraag een heel duidelijk beeld van wat ze willen bereiken. Daar is erg veel mee te doen.

      Terug naar de KPI’s ik denk dat je als directie constant moet toetsen of je de juiste KPI’s nog nastreeft (deutero en double loop “leren”).

      ik zit bv met de vraag (waar ik verantwoordelijk voor wordt gehouden): wat doe je met de mensen/studenten die niet meedoen of afhaken?

      Ik weet het antwoord daarop niet meer. Het is er taai als er een klant “afhaakt”, maar soms kun je dat niet voorkomen. stop je er dan nog meer energie in? of moet je kijken naar hoe je klanten later beter kunt bedienen? of moeten we anders na gaan denken over onze “business”?

      Ik ben bang dat ik niet de autoriteit krijg om over die tweede vraag na te denken. En blijf ik hangen in “single loop” bijsturen.
      Daar heb ik mijn buik van vol, eerlijk gezegd.

      voel jij dit ook als het gaat om afhakers?

  6. Hmmz, is dit nou allemaal wel zo nieuw? Toen ik studeerde was het ook vrij gebruikelijk om de dure studieboeken pas aan te schaffen nadat je zeker wist dat ze echt nodig waren. Heel veel vakken heb ik prima gehaald met alleen het dictaat dat tegen kostprijs bij de dicatatenverkoop was aan te schaffen. En het aantal colleges dat ik vervolgens niet bezocht omdat ze niets toevoegden aan het dictaat is bepaald ook niet op één hand te tellen.

  7. […] Binnen de HvA wordt al op vrij ruime schaal gebruik gemaakt van zg. ‘web lectures’. Helaas nog niet op ons instituut. Er zijn wel docenten die hun eigen colleges opnemen, maar die doen dat in de vorm van een podcast. Op die manier mis je mijns inziens een aantal (interactieve) mogelijkheden die een web lecture wel biedt. Persoonlijk denk ik dat het hoog tijd is dat wij als instituut gestructureerd gebruik maken van dergelijke mogelijkheden, aan de ene kant om de studenten meer ter wille te zijn, aan de andere kant om ons als docenten effectiever in te zetten (zie ook dit commentaar van Sander Schenk op een eerdere blog). […]

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: