Ontwerpen: docenttaak of niet?

Een post op de blogvan Helikon triggerde bij mij deze post. Daar wordt geschreven over één van de proefballonnen van minister Plasterk, te weten het zelf ontwikkelen van digitaal lesmateriaal door docenten. Nu ben ik er niet ingedoken welke leraren Plasterk bedoelt (interessante discussie op zich – in de media wordt veelal van het generieke ‘docenten’ of ‘leraren’ gebruikgemaakt – zonder verdere aanduiding om welk schooltype het gaat), maar de proefballon raakt aan een fundamentele vraag die ik me de laatste tijd stel – namelijk wie verantwoordelijk is voor onderwijsontwerp.

De belangrijkste keus daarbij is: doen docenten dit zelf, of dient dit te gebeuren door gespecialiseerde onderwijsontwerpers. In HBO-land komen deze stromingen beide voor (en alles ertussen uiteraard): bij mijn eigen HvA wordt dit overgelaten aan de docenten (meestal de module-coördinator), terwijl bij de Hogeschool InHolland vaak een raamdocument wordt opgesteld. Dit raamdocument kan dan naar eigen smaak worden ingevuld door individuele docenten maar de basis staat dus al vast.

In mijn dagelijkse beroepspraktijk merk ik dat het ontwerpen van een lessenreeks of zelfs maar individuele lessen, een enorm lastige klus is, waar ik vaak mee geworsteld heb. Ik denk dat dat voor veel mijn collega’s niet anders is. Dat pleit dus voor het overlaten van lesontwerp aan specialisten, en onderstreept het punt van Fons van den Berg van Helikon, dat veel docenten zelf niet in staat zijn om lesmateriaal te ontwikkelen (de discussie over tijd laat ik vooralsnog buiten beschouwing).

En dan ben ik nog wel opgeleid ben als onderwijskundige. Echter: ik heb me de laatste tijd vaak afgevraagd of dit voor mij een voor- of een nadeel is. Ik weet namelijk wel heel goed hoe het in theorie moet, maar de praktijk is een stuk weerbarstiger. Ik slaag er wel steeds beter in om de theorie in praktijk te brengen, maar dit heeft me een behoorlijke tijd gekost.

Overigens is de situatie in het HBO in zoverre anders, dan veel HBO-docenten verplicht een cursus didactiek volgen, waarin ook aandacht besteed wordt aan cursusontwerp. Natuurlijk is deze opleiding veel minder zwaar dan een eerste- of tweedegraads lerarenopleiding, maar het gebied ontwerp komt uitgebreid aan de orde. Deze cursus heeft me in belangrijke mate ondersteund in het vinden van het midden tussen de koninklijke weg (zoals dat in de cursus genoemd werd, de theorie dus) en de praktische weg.

Mijn overtuiging? Het is een docententaak, met de juiste ondersteuning. Over die ondersteuning later meer.

7 reacties op Ontwerpen: docenttaak of niet?

  1. Wytze Koopal zegt:

    Een mooi evenwichtig bericht! Ben het in grote lijnen eens met je conclusie (ben ook als onderwijskundige opgeleid net als jij): docenten zullen zeker adequate ondersteuning nodig hebben.

    PS>
    En leuk dat je bent gaan bloggen. Zouden meer mensen moeten doen🙂

  2. Volgens mij ligt de waarheid ook hier in het midden. De afgelopen 8 jaar heb ik veel ontwikkelteams opgeleid en begeleid tijdens het ontwikkelen van digitaal lesmateriaal. Zowel in het onderwijs als in het bedrijfsleven.

    Vaak blijkt het niet voor iedereen te zijn weggelegd. Niet iedereen die goed lesgeeft is een goede materiaalontwikkelaar, en al zeker niet een goede materiaalontwikkelaar voor digitaal lesmateriaal. Dit is toch echt een vak apart.

    Een ander knelpunt is de tijd. Meestal wordt een docent voor maar een beperkte tijd vrijgeroosterd. Die tijd is altijd onvoldoende voor het arbeidsintensieve ontwikkelproces. Hierdoor is het gefragmenteerd en zeker met e-Learning moet men er elke keer weer ‘inkomen’. Dit zorgt (is mijn ervaring) voor materiaal waar niemand echt erg tevreden over is.

    Waar ik vanuit een praktisch oogpunt meer vertrouwen in heb is een samenwerking tussen professionele ontwikkelaars (educatieve uitgeverijen, branchorganisaties, e-Learning bedrijven) en de docenten/leerkrachten. Je kunt dan als docent bestaand materiaal aanvullen zodat het toegespitst is op je eigen situatie. De docent is hierin de echte specialist. Met mindere inspanning heb je dan inhoud die echt van jou is. Met eenvoudige tools (geen WIKI!) zoals eXe of simpele WebQuest pagina’s, gecombineerd met eenvoudige camera’s zoals de Flip of de Vado kun je krachtige uitbreidingen maken.

    Just my 2-cents!

    Hartelijke groeten,

    Marcel

    • dirkpaul zegt:

      Maar met onderwijsontwerp doel ik ook op het samenstellen van een (serie) college(s). Dat wordt stelselmatig onderschat. Misschien volgende blogpost…

  3. sia vogel zegt:

    Leuk, weer een edublog erbij! Goed onderwerp. Zal er op een ander moment eens goed over nadenken wat ik er van vind. Wij maken op dit moment in een projectgroep met 13 deelnemers onderwijs waarin e-leren, web 2.0, netwerkleren, de nieuwe student, centraal staan (http://www.innovatiefonderwijs.net/ ). Die mensen zijn een jaar 4 uur per week vrijgesteld. Het kost dus wel een berg, maar ik denk dat het door docenten zelf laten doen wel heel veel oplevert in de uitstraling naar anderen en veel tevredenheid geeft.

  4. dirkpaul zegt:

    Wellicht lees ik er te zijner tijd over op je eigen weblog.🙂 Wel heel interessant trouwens, dat innovatiefonderwijs.net. Zou ik hier ook wel willen.

  5. Ik heb de omgekeerde weg bewandeld, van docent nu onderwijskundi adviseur. Over het zelf ontwikkelen van readers of dictaten had ik als docent al na korte tijd een duidelijk standpunt, en dat is tot op heden niet veranderd: als er geen goed boek over te vinden is, lukt het een (hbo)docent in z’n eentje zeker niet om er een goed dictaat over te schrijven.

    Voor aanvullend materiaal ligt dat anders. Een goed boek voorzien van aanvullend materiaal, waardoor het boek practisch toepasbaar wordt voor je studenten, is naar mijn mening één van de belangrijkste taken voor een docent. Dat kan variëren van een goede presentatie via praktijkgerichte opgaven en opdrachten tot complete practica of projectopdrachten.

    Bij digitaal materiaal ligt dat niet anders. Laat de ingewikkelde zaken a.u.b. over aan de auteurs en de uitgevers, en maak als docent met eenvoudige middelen aanvullingen om de prachtige (al dan niet digitale) leermiddelen exact af te stemen op je eigen onderwijssituatie. Ieder zijn vak.

    • dirkpaul zegt:

      @Erwin, je reactie is wat lang geloof ik. Misschien moet je zelf even een blog entry hierover schrijven. Ik voel al wel wat nieuwe blogs opborrelen, zoals, hoe makkelijk (if at all) zijn bestaande materialen in te passen, en hoe kun je dat vereenvoudigen?

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: